خوش آمدید

جستجو

تبلیغات





خصوصيات معماري و سيماي شهر قم

    خصوصيات معماري و سيماي شهر قم

     

    سيماي شهر قم      

    قم شهري است با مناظري شهري گسترده با افق باز و خط آسمان يکنواخت، عناصر شاخص تاثير گذار بر سيماي آن يکي مجموعه‌ي حرم مطهر حضرت فاطمه‌ي معصومه (سلام‌الله‌عليها) است که مهم‌ترين نشانه و مشخصه و نقطه‌ي عطفي در خط آسمان شهر محسوب مي‌گردد و ديگري رودخانه است که در حال حاضر خشک بوده و به محلي جهت پارک ماشين تبديل گشته است و چهره‌ي نامناسبي را در فضاهاي شهري اطراف حرم ايجاد نموده است. در حالي که در زمستان با حرکت آبي هر چند اندک، به عنصري جذاب و دلپذير براي شهر تبديل مي‌گردد.

    به طور کلي منظر يکنواخت، آرام و خاکي رنگ شهر، زمينه‌ي مساعدي است که عناصر شاخص در چشم‌انداز وسيع شهر قم قابل رويت گردند.

     ويژگي معماري قديم شهر قم

    هويت معماري بومي قم متکي به تک بناهاي ارزشمندي است که در هسته‌ي تاريخي شهر هنوز حضور دارند. اين شهر اگر چه فاقد يک بافت منسجم و تعريف شده‌ي معماري مي‌باشد، ولي به طور موردي داراي بناهاي شاخص و پر صلابت معماري است که از آن جمله مي‌توان به بازار قديم و عناصر واقع در آن مساجد، تيمچه‌ها و کاروان‌سراها، مدرسه‌ي جهانگيرخان، مدرسه‌ي غياثيه، مدرسه‌ي رضاييه و خانه‌هاي روحاني، يزدان‌پناه، توکلي، شاکري، حاجي‌باشي، زند و چند مورد ديگر اشاره نمود.

    از آنجا که خانه‌هاي قديمي بهترين نمونه و مصاديق معماري بوده که ذوق سلايق و به طور کلي فرهنگ سکونتي و معماري جامعه را عرضه مي‌دارد. اين فضاها به عنوان عناصر کليدي شناسايي معماري بومي شهر قم انتخاب و مورد بررسي قرار گرفته است.

    اصول حاکم بر معماري بومي اين شهر همانند ساير شهرهاي کويري از چند شاخصه‌ي اصلي پيروي مي‌نمايد که به طور خلاصه عبارتند از:

    ·         درون‌گرايي و محصوريت فضا

    ·         مقياس انساني

    ·         جهت گيري مناسب جغرافيايي

    ·         رابطه‌ي سلسله مراتبي بين فضاهاي باز، نيمه‌باز و بسته

    ·         استفاده از فضاي باز مرکزي (حياط مرکزي) به عنوان عنصر عملکردي و منظر سازي

    ·         سازگاري با اقليم گرم و خشک

      مقابله با گرما به عنوان مهم‌ترين ويژگي معماري بومي اين شهر مي‌تواند تلقي گردد، چرا که ساير ويژگي‌ها در واقع ما به ازاي کالبدي اين شاخصه‌ي محيطي است. نوع مصالح، تناسب سطوح پر و خالي، ابعاد نه چندان بزرگ فضاهاي باز، افزايش سطح سايه از طريق ابعاد مناسب و نسبتاً کوچک فضاي باز مرکزي (حياط) و استفاده از ايوان به خصوص در بخش‌هاي اصلي خانه، همه حکايت از نوعي معماري هوشمندانه در تقابل با گرما و تبديل محدوديت به امکان مي‌باشد.

    • بررسي معماري قديمي اين شهر نشان مي‌دهد:

    ·         اندروني و بيروني در خانه‌ها که هنوز هم در خانه‌هاي جديد موسوم است.

    ·         اکثر خانه‌هاي قديمي داراي دو جبهه‌ي ساخته شده مي‌باشند.

    ·         جهت گيري بخش اصلي (شاه‌نشين) در غالب خانه‌ها رو به جنوب شرقي دارد که با جهت گيري بهينه‌ي اقليمي هم‌خواني دارد.

    ·         اکثر خانه‌ها داراي ايوان رو به جنوب‌غربي مي‌باشند.

    ·         با توجه به اقليم گرما و خشک شهر قم، حياط يا فضاي باز، عنصر اصلي ارتباط دهنده‌ي بخش‌هاي مختلف ساختمان، تنفس گاه و عنصر منظر ساز خانه مي‌باشد که مي‌تواند در فضاهاي شهري نيز از اين رابطه استفاده نمود و به تباين فضايي رسيد.

    ·         شرايط اقليمي و سايه -آفتاب،‌ با توجه به ابعاد حياط و کاشت درختان، کنترل شده مي‌باشد و تعادل به دست آمده حاکي از افزايش سطح سايه در فضاي زيستي است. ابعاد نسبتاً کوچک حياط و وجود سايبان در معابر و ايوان در خانه‌ها، ناشي از اين ويژگي است.

    ·         ورودي‌ها عنصر بسيار شاخص بناها با آجرکاري مي‌باشند که در فضاي بيرون نمود پيدا مي‌کنند.

    ·         نما سازي و ترئينات، عمدتاً در جداره‌هاي داخلي بناها مطرح بوده و سادگي ويژگي اصلي بنا در منظر خارجي آن است.

    ·         از ترکيب حجمي در سطوح بام و ايجاد فرم‌ها و احجام شاخص در منظر شهري و در ارتباط با تک بناها مثل مساجد، امام‌زاده‌ها و بازار و غيره استفاده مي‌گردد.

    ·         از مصالح همگن به ويژه آجر، کاه‌گل در نماي بيروني استفاده مي‌گردد.

    ·         رنگ غالب در فضاي شهري، خاکي رنگ است که در ترکيب با سبزي پوشش گياهي تضاد زيبايي خلق مي‌گردد.

    ·         شاخص بودن عناصر عمومي در خط آسمان يکنواخت و کوتاه شهري.

    ·         وجود برخي عناصر معماري سنتي در خاطر جمعي مردم شهر مثل بادگيرها.

    ·         استفاده‌ي غالب از فرم مستطيل‌ در روزن‌هاي ساختمان.

    ·         استفاده از فرم قوسي شکل در دهانه‌ي ايوان و ساباط‌ها.

    ·         قاب کردن نماهاي داخلي و خارجي.

    ·         استفاده‌ي غالب از آجر و کاه‌گل قاب شده در نماي خارجي.

    ·         استفاده‌ي غالب از آجر، گچ و چوب در نما سازي داخلي.

    ·         استفاده از سنگ، (حجاري شده) در ازاره و ستون‌ها.

    ·         استفاده از دست‌اندازهاي آجري متخلخل در لبه‌هاي بام.

    موارد فوق در واقع فهرستي از راهبردهاي طراحي است که مي‌تواند در ساخت و سازهاي جديد مورد توجه قرار گرفته و جهت ارتقاي کيفي معماري و تداوم بخشيدن به فرهنگ معماري بومي، به عنوان اصول کاربردي طراحي مورد استفاده قرار گيرد.

    روح کلي اين معماري و آن چه معماري قم را به معماري ساير شهرهاي کويري پيوند مي‌دهد، در چند مفهوم اصلي خلاصه مي‌شود:

    ·         ايجاد ريتم، به کمک تکرار موزون عناصر.

    ·         ايجاد هماهنگي، از طريق استفاده از عناصر و جنسيت‌هاي هم سان.

    ·         ايجاد وحدت به کمک تقارن.

    که هر سه مورد ياد شده در هندسه‌ي تعريف شده و منظم اقليمي شکل مي‌گيرند.

    ويژگي معماري معاصر شهر قم

    در معماري معاصر قم، متاسفانه نشان چنداني از آن معماري هوشمندانه به چشم نمي‌خورد، مگر در برخي موارد محدود، معماري جديد، حکايت از نوعي سوداگري دارد که آسايش و زيبايي،‌ هدف نهايي آن محسوب نمي‌گردد، بلکه سرمايه و سلايق و ضرورت‌هاي سرمايه‌داري، محور اصلي تمامي تصميم‌گيري‌ها است. در معماري معاصر قم، دور شدن از هويت اصيل معماري با نزديک شدن به معماري بي‌هويت و بي‌مکان ابر شهرهايي هم چون تهران تجلي مي‌يابد. در اين چارچوب است که برخي عناصر معماري هم چون نماهاي (شيشه‌اي) آن هم در معماري گرم و خشک قم، بدون آن که توجيه معماري، اقليمي و حتي اقتصادي داشته باشد. به عنوان ارزش معماري تلقي گشته و سيماي فعلي شهر مذهبي را در دل کوير مي‌سازد.

     

     

     


    این مطلب تا کنون 11 بار بازدید شده است.
    منبع
    برچسب ها : ·         ,معماري ,استفاده ,عناصر ,اصلي ,فضاي ,·         استفاده ,معماري بومي ,مي‌گردد ·         ,استفاده‌ي غالب ,·         استفاده‌ي ,خارجي ·         استفاده‌ي ,برخي عناصر معماري ,استفاده مي‌گردد ·         ,ساير شهرهاي کويري ,
    خصوصيات معماري و سيماي شهر قم

تبلیغات


    محل نمایش تبلیغات شما

پربازدیدترین مطالب

آمار

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

آخرین کلمات جستجو شده