خوش آمدید

جستجو

تبلیغات





مباحثي از نور وعرفان درمعماري ايراني و اسلامي

    مباحثي از نور وعرفان درمعماري ايراني و اسلامي

    معماري اسلامي ، به ويژه در ايران ، اهميت خاصي براي نور قائل است. درون مسجد گويي نور در صور مادي تبلور يافته واين صورت ها انسان مومن را به آيه نور در قرآن متذكر مي شوند. در ايران به دليل تابش شديد آفتاب در اكثر نقاط آن وآسمان بلورين اين فلات مرتفع ، نياز به نور در فضاهاي زيستي بخش تفكيك ناپذيري از زندگي مردم در طول تاريخ بوده است ، بي جهت نيست كه اديان پيش از اسلام در ايران ،به خصوص آيين زرتشت ، تمثيل نور را براي تبيين تعاليم خود به كار مي گرفتند و در دوره اسلامي هم ، حكمت اشراقي سهروردي در اين كشور گسترش بيشتري يافت.

    نور برجسته ترين ويژگي معماري ايراني است ، نه فقط به عنوان عنصري مادي ، بل به مثابه تمثيلي از « وجود »و «خرد الهي». نور جوهري معنوي است كه در غلظت وتيرگي ماده نفوذ مي كند وبه آن كرامت وشايستگي مي بخشد تا نفس بشري در آن آشيان كند ، نفسي كه خود ريشه در عالم نور دارد ، كه تشنه همان روح است.

    هنر اسلامي همواره در پي آن بوده است ، تا فضايي بيافريند كه در آن بر سرشت موقت وگذراي اشياء مادي تاكيد شود وتهي بودن اشياء مورد توجه قرار گيرد. اما اگر قرار بود اشياء به كلي غير واقعي ومطلقا هيج باشند ، در آن صورت اصولا شيئي وجود پيدا نمي كرد وهنري نبود كه درباره آن بحث شود. اما واقعيت امر در تماميت خود دربردارنده جنبه وهمي اشياء  ، اشياء به مثابه بازتاب ها ومظاهر مثبت مراتب عالي تر هستي ، ونيز خود حقيقت مطلق است. بايد بر هر دو اين جنبه ها تاكيد شود ، يكي با فضاي خالي متناظر  است ، ديگري با ماده ، شكل ، رنگ و... فضاي مثبت كه در اثر هنري به كار مي آيد. اين دو دركنار يك ديگر تجسم بخش هستي كامل هر شيء زداينده عدم واقعيت آن ومبين واقعيت ذاتي آن در مقام مظهري مثبت كليتي هماهنگ هستند. كنارهم قرار گرفتن اين دو جنبه را به روشني مي توان در نقوش اسليمي كه مشخصه هنر اسلامي است مشاهده كرد ، كه در آن فضاي منفي وشكل مثبت به طور برابر نقشي اساسي دارند. نقوش اسليمي اين مكان را براي فضاي خالي فراهم مي آورد كه به قلب ماده نفوذ كند ، تيرگي را از ان بزدايد و آن را در برابر نور الهي شفاف سازد. به مدد استفاده از اسليمي به شكل هاي مختلف ، فضاي خالي در وجوه گوناگون اسلامي وارد مي شود واشياء مادي را از ثقل خفقان آورشان رها مي سازد وبه روح اجازه مي دهد تا تنفس كند وبسط يابد.

    معماري قدسي اسلام پيش از چيز در وجود مسجد متجلي است ، كه خود تجسم بازآفريني  و تكرار هماهنگي ، نظم وآرامش طبيعت است ، كه پروردگار آن را به مثابه خانه هميشگي مسلمانان براي عبادت تعيين كرد.

    مسلمانان با نماز گزاران در مسجد سنتي ، به تعبيري به آغوش طبيعت بازمي گردند. اين ارتباط فقط بيروني نيست ، بلكه از طريق پيوندي دروني ، مسجد را به اصول و ريتم هاي طبيعت مربوط كرده و فضاي مسجد را با آن فضاي مقدس خلاقيت ازلي متحد مي سازد ، تا آن جا كه طبيعت بكر توانسته در برابر حملات انسان پر و مته وار دوام آورده ، در حضور الهي كه آرام مي بخشد ودر عين حال موجب وحدت روح مي شود ، گسترش يافته وهم چنان گسترش مي يابد. معماري قدسي اسلام ، به واسطه فرمان الهي كه طبيعت را عبادت گاه مسلمانان قرار داده است. به گسترش طبيعت مخلوق پروردگار درچهارچوب محيط مصنوع دست انسان تبديل مي شود. معماري قدسي اسلامي از اين طريق وحدت ، درهم تنيدگي ، هماهنگي وآرامش طبيعت ، حتي در حيطه شهرهاي بزرگ وكوچك ، مشاركت مي كند. در واقع مركزي مي شود كه اين كيفيات به واسطه آن دركل محيط شهري سريان مي يابد. فضاها وشكل هاي بزرگ وكوچك سنتي به تعبيري گسترش وامتداد مساجد محسوب مي شوند ، از پيوندي ارگانيك با آن بهره مندند و درست به همان ترتيب كه كل شهر در تبرك ناشي از تلاوت قرآن وپخش اذان از محوطه مسجد شريك مي شود ، در خصلت تقدس بخش و وحدت آفرين آن مشاركت مي كنند. با بناكردن مسجد به صورتي كه تداوم طبيعت ازلي باشد ، اسلام بر فطرت نخستين انسان تاكيد مي كند. اسلام با برانگيختن انسان از روياي نسيان ، در جست وجوي احياء وتاييد مجدد فطرت اوست واز اين طريق ، آگاهي نسبت به حقانيت پروردگار يكتا يا قادر مطلق را در درون او برمي انگيزد ، همان آگاهي اي كه جوهره اصلي انسان ازلي را تشكيل مي دهد وعلت وجودي هستي بشري است


    این مطلب تا کنون 10 بار بازدید شده است.
    منبع
    برچسب ها : طبيعت ,مسجد ,اسلامي ,فضاي ,انسان ,معماري ,معماري قدسي ,فضاي خالي ,وآرامش طبيعت ,بزرگ وكوچك ,قدسي اسلام ,
    مباحثي از نور وعرفان درمعماري ايراني و اسلامي

تبلیغات


    محل نمایش تبلیغات شما

پربازدیدترین مطالب

آمار

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

تبلیغات

محل نمایش تبلیغات شما

آخرین کلمات جستجو شده